parochet

parochet (hebr.; jid. porojches) – w synagodze bogato zdobiona zasłona na aron (ha-)kodesz. Geneza zwyczaju zawieszania p. sięga czasów biblijnych i odwołuje się do nakazów Bożych, odnoszących się do urządzenia Pierwszego Przybytku. Używany współcześnie p. jest odpowiednikiem zasłony, która w Namiocie Spotkania (a potem w Świątyni Jerozolimskiej), oddzielała miejsce Święte (hebr. Kodesz) od Najświętszego ( Święte Świętych), gdzie stała Arka Przymierza (Wj 26,31-34; 2 Krn 3,14). Kryła ona przed oczyma [więcej...]

Polski Słownik Judaistyczny - wersja Beta

Szanowni Państwo!

Udostępniliśmy Polski Słownik Judaistyczny w Portalu Delet.

Jest to wersja testowa (beta), w związku z czym na stronie mogą pojawić się błędy.

Zachęcamy do korzystania.

 

Cukunft

Cukunft (jid., Przyszłość), właśc. Jugent(Jugnt) -Bund „„Cukunft” (jid., Związek Młodzieżowy „Przyszłość”); Żydowska Młodzież Robotnicza „Przyszłość” – organizacja młodzieżowa związana z Bundem, działająca w Polsce na szerszą skalę od 1919. Pierwsze grupy młodzieży, określające się jako „Mały Bund” zaczęły powstawać na początku XX w. na Białorusi, we Włocławku i w Lublinie (jako „Pomoc Bundu”). C. ukształtował się ideologicznie i organizacyjnie w 1916. Prowadził szeroką działalność kulturalno-oświatową [więcej...]

kibuc

kibuc (hebr., zebranie, zgromadzenie) – określenie używane w kilku znaczeniach, które wiążą się z działaniem kolektywnym; 1. osiedle w Palestynie bądź w Izraelu, stanowiące społeczność kolektywnie dzielącą własność środków produkcji oraz odpowiedzialność za zaspakajanie potrzeb wspólnoty i jej członków wraz z rodzinami; początkowo było wyłącznie farmą rolniczą, później coraz częściej łączyło produkcję rolną i przemysłową. Pojęcie k. jest używane zamiennie z terminem kwuca (l.mn. kwucot, hebr., grupa, [więcej...]

haskala

haskala (hebr., edukacja, nauczanie, erudycja, oświecenie; jid. haskole) – nurt w kulturze żydowskiej rozwijający się w Europie od lat 80. XVIII w., powstały pod wpływem oddziaływania haseł oświecenia w krajach europejskich, jak również szeroko rozumianych tradycji nurtu racjonalistycznego w filozofii żydowskiej, począwszy od Majmonidesa i jego zwolenników. Już w latach 40. XVIII w. zaczęły się pojawiać wybitne jednostki, będące jego protagonistami, w tym wielu Żydów pochodzących z terenów [więcej...]

Emanuel Ringelblum

pseud. Menachem (1900 Buczacz – 1944 Warszawa) – historyk, organizator Podziemnego Archiwum Getta Warszawskiego [Czytaj Dalej...]

Rosz ha-Szana

Rosz ha-Szana Rosz ha-Szana (hebr., Początek Roku; jid. Roszeszone) – 1. święto Nowego Roku, zw. też w Polsce Świętem Trąbek, Trąbkami – obchodzone pierwszego i drugiego dnia tiszri, będące początkiem Jamim Noraim, które kończą się w dniu Jom Kipur. Pierwotnie, tzn. w BH święto to określano jako Zichron Terua (hebr., Upamiętnienie Dęcia w Szofar) oraz Jom Terua (hebr., Dzień Dęcia w Szofar). Nazwa R. ha-Sz. pojawia się dopiero w Misznie, gdzie wyliczono cztery daty w kalendarzu żydowskim, będące pierwszym [więcej...]

Wielka Synagoga na Tłomackiem w Warszawie

Wielka Synagoga na Tłomackiem w Warszawie główna synagoga postępowa (reformowana) w Warszawie. Jej geneza sięga 1806, gdy grupa zwolenników haskali, związanych od końca XVIII w. z synagogą Izaaka Flataua przy ul. Daniłowiczowskiej (zw. „niemiecką”), postanowiła ją utrzymać po śmierci założyciela. W 1843-1849 został wzniesiony, a potem rozszerzony, jej budynek w tymże miejscu. Od 1859 wygłaszano w niej kazania w języku polskim (por. Jastrow Markus), co stanowiło zamknięcie procesu polonizacji ugrupownia tzw. postępowców w Warszawie. W [więcej...]

[[tag]]
[[ searchIndexLetter ]]
szukasz
[[searchWord]]
[[parentCategories[0].categoryname]]
[[childCat.categoryname]]
[[childCat2.categoryname]]
Typ dokumentu:
[[docTypeName]]

haseł: [[resultNumer]]
haseł: BRAK
[[article.mainPhoto.description]]
Hasło:

[[article.title]]


WAŻNE DATY:
spis treści:
  1. [[paragraph.paragrTitle]]
  2. Przypisy
  3. Powiązane treści
  4. Bibliografia

tagi:
[[tag.value]],
[[category.categoryname]]
[ [[result.title.charAt(0).toUpperCase()]] ]
[[result.title]] [więcej...]
nie znaleziono wyników
nie znaleziono wyników dla zaczynających się od [[char]] lub
nie znaleziono wyników dla zaczynających się od cyfr
nie znaleziono wyników dla zapytania: "[[searchWord]]"
nie znaleziono wyników dla wybranego zestawu tagów
nie znaleziono wyników dla wybranych kategorii
i typu hasła [[docTypeName]]
[[article.title]]
[[article.shortVersion]]

[[$index + 1]]. [[paragraph.paragrTitle]]
[zwiń] [rozwiń]
[[photodescription]]
Przypisy
[zwiń] [rozwiń]
Powiązane treści
[zwiń] [rozwiń]
Bibliografia
[zwiń] [rozwiń]
Autor: [[article.author]]

Rapoport (Rappoport; Rapaport; Rappaport) Arnold Chaim von Porada

Rapoport (Rappoport; Rapaport; Rappaport) Arnold Chaim von Porada

(1840 Tarnów – 1907 Wiedeń) – adwokat, finansista, polityk galicyjski, publicysta, filantrop; wnuk S.J.L. Rappaporta. Pochodził z zamożnej rodziny, mieszkającej w Krakowie od 1849. Ukończył krakowskie Gimnazjum św. Anny, a potem Wydział Prawa UJ; studiował też prawo i ekonomię w Wiedniu. Doktoryzował się z prawa na UJ (1863). W 1870 otworzył w Krakowie kancelarię adwokacką. Był zwolennikiem radykalnej asymilacji do kultury polskiej i polonizacji Żydów galicyjskich. Swoim poglądom dał wyraz w pracy O stanowisku Żydów w Polsce pod względem narodowo-gospodarczym, opublikowanej w krak. „Dzienniku Literackim” (1862). Występował przeciwko lichwie, upatrując w niej główne źródło konfliktu polsko-żydowskiego; opowiadał się za nadaniem Żydom praw, równych z prawami innych mieszkańców kraju. Od 1869 kierował Towarzystwem Opieki nad Zaniedbanymi Chłopcami Starozakonnymi w Krakowie. W latach 70. XIX w. należał do władz gminy żydowskiej w Krakowie; działał w sekcji dobroczynnej. Przeciwstawiał się agitacji, prowadzonej przez Szomer Israel, i w 1873, w okresie pierwszych bezpośrednich wyborów do Rady Państwa, nakłonił gminę do opowiedzenia się po stronie polskich autonomistów. W 1876 przewodniczył Stowarzyszeniu Izraelitów Postępowych, a w latach 80. założył i finansował szkołę rzemieślniczą dla młodzieży żydowskiej. Fundował stypendia, postulował tworzenie żydowskich kolonii rolniczych w Galicji, opowiadał się za potrzebą ożywienia życia w żydowskich miasteczkach ( sztetł) i ograniczenia emigracji Żydów (por. emigracja Żydów z Polski). W 1872-1881 był radnym miejskim oraz działał w galicyjskich instytucjach finansowych; m.in. w krakowskim Galicyjskim Banku dla Handlu i Przemysłu, Galicyjskim Zakładzie Kredytowym Ziemskim w Krakowie; należał do grona współzałożycieli stowarzyszenia Izba Kupiecka w Krakowie. W 1874 został wybrany do Wydziału Izby Adwokackiej w Krakowie, a w 1876 – z krakowskiej Izby Przemysłowo-Handlowej na posła do galicyjskiego Sejmu Krajowego, zaś w 1879 – do wiedeńskiej Rady Państwa (należał do Koła Polskiego). Oba mandaty sprawował aż do śmierci. W Sejmie działał głównie w komisji gospodarczo-ekonomicznej (ale też w budżetowej, kolejowej, górniczej, wodnej); z jej ramienia m.in. organizował Bank Krajowy w Galicji. W Radzie Państwa zasłynął nie tylko z wystąpień dotyczących kwestii gospodarczych, ale także z bojowych interpelacji, odnoszących się do tzw. mordów rytualnych, pogromów Żydów w Rosji (1905) oraz kwestii odpoczynku niedzielnego (por. przymus odpoczynku niedzielnego). Dzięki nim zyskał uznanie szerokich kręgów społeczności żydowskiej w Galicji. Od 1881 stale mieszkał w Wiedniu; prowadził kancelarię adwokacką; był także oficjalnym doradcą ministra Juliana Dunajewskiego, premiera Kazimierza Badeniego i dyrektora Länderbanku – Ludwika Wodzickiego. Oprócz domu bankowego, posiadał kopalnię w Brzeszczu oraz hutę i walcownię; kolekcjonował obrazy. W 1890 został nobilitowany (przydomek „Porada”). Współpracował z wiedeńską organizacją Österreichische Israelitische Union. W 1895 przewodniczył komitetowi pomocy dla ubogiej ludności żydowskiej w Galicji. Na kilka lat przed śmiercią, ufundował oddział w Szpitalu Izraelickim, nazwany od imienia jego żony, Oddziałem im. Laury Rappoport. R. odznaczony był Legią Honorową oraz tureckimi i serbskimi orderami. Dużo publikował, głównie na tematy gospodarcze, m.in. w: „Kraju”, „Czasie”, „Neue Freie Presse”, „Dzienniku Krakowskim”. Zapisał w testamencie znaczną sumę na potrzeby społeczne (200 tys. koron dla gminy żyd. w Krakowie albo – według innego źródła – 400 tys. koron na fundację pomocy ubogiej ludności żyd. w Galicji).

Polski Słownik Judaistyczny

Prezentujemy Polski Słownik Judaistyczny (PSJ) w nowej, odświeżonej formie.  

PSJ umożliwia szybki i wygodny dostęp do blisko czterech tysięcy haseł dotyczących kultury i historii Żydów polskich. Słownik przybliża użytkownikom takie zagadnienia jak religia, nauka, obyczaje, sztuka, polityka, życie codzienne i gospodarcze. Bardzo ważną i dużą część słownika stanowią biogramy najwybitniejszych przedstawicieli świata kultury żydowskiej oraz polsko-żydowskiej. PSJ stanowi idealny punkt wyjścia do dalszych poszukiwań i badan nad kulturą żydowską. Stanowi także przydatne narzędzie dla wszystkich zajmujących się działalnością edukacyjną i kulturalną.  

Polski Słownik Judaistyczny powstał jako praca zbiorowa pod. red. Zofii Borzymińskiej i Rafała Żebrowskiego. 

Projekt będzie stopniowo rozwijany we współpracy ze specjalistami i pracownikami Żydowskiego Instytutu Historycznego. Powstałe nowe hasła słownikowe zostaną zaktualizowane w oparciu o najnowsze badania i stan wiedzy. Wybrane zagadnienia zostaną uzupełnione o materiały wizualne oraz linki do plików źródłowych.  

Przypomnij

[[error]]

To pole jest wymagane.
Nazwa użytkownika musi mieć najwyżej 30 znaków.
Nazwa użytkownika musi mieć co najmniej 2 znaki.
[[error]]
To pole jest wymagane.
[[error]]
To pole jest wymagane.
Adresy różnią się od siebie.
To pole jest wymagane.
Hasło musi zawierać co najmniej 6 znaków, w tym małą literę, wielką literę oraz cyfrę.
To pole jest wymagane.
Hasła różnią się od siebie.
Rok urodzenia musi składać się z 4 cyfr.
Nieprawidłowy rok urodzenia
[[error]]

Pola oznaczone * są obowiązkowe. Klikając przycisk „załóż konto”, akceptujesz nasz Regulamin oraz potwierdzasz zapoznanie się z Zasadami dotyczącymi danych, w tym z Zasadami stosowania plików cookie.

Dziękujemy za założenie konta w portalu Delet. Aby w pełni korzystać z możliwości portalu, musisz aktywować konto. Na podany adres email został wysłany link aktywacyjny. Jeśli nie dostałeś linka aktywacyjnego, zobacz, co możesz zrobić w FAQ.

Twoje konto w portalu Delet nie jest jeszcze aktywne, kliknij w link aktywacyjny w przesłanym emailu (jeśli nie otrzymałeś maila aktywacyjnego w ciągu godziny, sprawdź folder spam) lub wyślij mail aktywacyjny ponownie. W razie problemów skontaktuj się z administratorem.

Zbyt wiele razy został wpisany niepoprawny mail lub hasło.
Kolejną próbę będzie można podjąć za 5 minut.

Twoje konto zostało aktywowane!

To pole jest wymagane.

Na twój podany przy rejestracji adres email zostanie przesłany link umożlwiający zmianę hasła.

To pole jest wymagane.
Hasło musi zawierać co najmniej 6 znaków, w tym małą literę, wielką literę oraz cyfrę.
To pole jest wymagane.
Hasła różnią się od siebie.

Twoje hasło zostało zmienione.

Nie udało się zmienić hasła.

[[error]]

Nowy zbiór

To pole jest wymagane.
Opis może mieć najwyżej 200 znaków.
Opis musi mieć co najmniej 2 znaki.
POL ENG

Pola oznaczone * są obowiązkowe.

[[infoContent]]