Zachariasz Artsztajn

Życiorys

Zachariasz Artsztajn (1923–1943) był działaczem Droru. Urodził się w Pruszkowie w rodzinie syjonistycznej, jego rodzice dbali o to, by ich dzieci uczyły się hebrajskiego, a część jego rodzeństwa wyemigrowała do Erec Israel. Przed wojną uczył się w żydowskim Seminarium Nauczycielskim im. Sz. Poznańskiego. W getcie warszawskim należał do kibucu Dror przy Dzielnej 34, brał udział w seminarium dla członków organizacji (Folman-Raban 2000, 34). Przez pewien czas przebywał w Ostrowcu Świętokrzyskim. W trakcie wielkiej akcji likwidacyjnej razem z Mordechajem Tenenbaumem przygotowywał obronę kibucu Dror na Czerniakowie.

Brał udział w walkach w styczniu 1943 r. – był członkiem grupy dowodzonej przez Icchaka Cukiermana. Kiedy Niemcy weszli do domu przy Zamenhofa 58, udawał, że czyta książkę, a gdy tylko go minęli, strzelił jednemu z nich w plecy. Potem jego grupa przeszła na Muranowską 44, a później na Miłą 34. Artsztajn uczestniczył w zamachu na agenta gestapo Nossiga.

Od stycznia/lutego 1943 r. był komendantem grupy Droru w getcie centralnym. W powstaniu w getcie dowodził jednym z oddziałów. Jego oddział zaatakował Niemców na rogu Gęsiej i Nalewek, udało im się wyprzeć grupę Niemców z getta. Przebywał w bunkrze przy Nalewkach 33, nie udało mu się wydostać na stronę aryjską. Był w grupie bojowców, którzy walczyli na terenie getta po 16 maja 1943 r. – dowodził grupie ocalałych bojowców ŻOB. Został zastrzelony w pierwszych dniach czerwca 1943 r. (Folman-Raban, 2000, 182).