parochet

parochet (hebr.; jid. porojches) – w synagodze bogato zdobiona zasłona na aron (ha-)kodesz. Geneza zwyczaju zawieszania p. sięga czasów biblijnych i odwołuje się do nakazów Bożych, odnoszących się do urządzenia Pierwszego Przybytku. Używany współcześnie p. jest odpowiednikiem zasłony, która w Namiocie Spotkania (a potem w Świątyni Jerozolimskiej), oddzielała miejsce Święte (hebr. Kodesz) od Najświętszego ( Święte Świętych), gdzie stała Arka Przymierza (Wj 26,31-34; 2 Krn 3,14). Kryła ona przed oczyma [więcej...]

Polski Słownik Judaistyczny - wersja Beta

Szanowni Państwo!

Udostępniliśmy Polski Słownik Judaistyczny w Portalu Delet.

Jest to wersja testowa (beta), w związku z czym na stronie mogą pojawić się błędy.

Zachęcamy do korzystania.

 

Cukunft

Cukunft (jid., Przyszłość), właśc. Jugent(Jugnt) -Bund „„Cukunft” (jid., Związek Młodzieżowy „Przyszłość”); Żydowska Młodzież Robotnicza „Przyszłość” – organizacja młodzieżowa związana z Bundem, działająca w Polsce na szerszą skalę od 1919. Pierwsze grupy młodzieży, określające się jako „Mały Bund” zaczęły powstawać na początku XX w. na Białorusi, we Włocławku i w Lublinie (jako „Pomoc Bundu”). C. ukształtował się ideologicznie i organizacyjnie w 1916. Prowadził szeroką działalność kulturalno-oświatową [więcej...]

kibuc

kibuc (hebr., zebranie, zgromadzenie) – określenie używane w kilku znaczeniach, które wiążą się z działaniem kolektywnym; 1. osiedle w Palestynie bądź w Izraelu, stanowiące społeczność kolektywnie dzielącą własność środków produkcji oraz odpowiedzialność za zaspakajanie potrzeb wspólnoty i jej członków wraz z rodzinami; początkowo było wyłącznie farmą rolniczą, później coraz częściej łączyło produkcję rolną i przemysłową. Pojęcie k. jest używane zamiennie z terminem kwuca (l.mn. kwucot, hebr., grupa, [więcej...]

haskala

haskala (hebr., edukacja, nauczanie, erudycja, oświecenie; jid. haskole) – nurt w kulturze żydowskiej rozwijający się w Europie od lat 80. XVIII w., powstały pod wpływem oddziaływania haseł oświecenia w krajach europejskich, jak również szeroko rozumianych tradycji nurtu racjonalistycznego w filozofii żydowskiej, począwszy od Majmonidesa i jego zwolenników. Już w latach 40. XVIII w. zaczęły się pojawiać wybitne jednostki, będące jego protagonistami, w tym wielu Żydów pochodzących z terenów [więcej...]

Emanuel Ringelblum

pseud. Menachem (1900 Buczacz – 1944 Warszawa) – historyk, organizator Podziemnego Archiwum Getta Warszawskiego [Czytaj Dalej...]

Rosz ha-Szana

Rosz ha-Szana Rosz ha-Szana (hebr., Początek Roku; jid. Roszeszone) – 1. święto Nowego Roku, zw. też w Polsce Świętem Trąbek, Trąbkami – obchodzone pierwszego i drugiego dnia tiszri, będące początkiem Jamim Noraim, które kończą się w dniu Jom Kipur. Pierwotnie, tzn. w BH święto to określano jako Zichron Terua (hebr., Upamiętnienie Dęcia w Szofar) oraz Jom Terua (hebr., Dzień Dęcia w Szofar). Nazwa R. ha-Sz. pojawia się dopiero w Misznie, gdzie wyliczono cztery daty w kalendarzu żydowskim, będące pierwszym [więcej...]

Wielka Synagoga na Tłomackiem w Warszawie

Wielka Synagoga na Tłomackiem w Warszawie główna synagoga postępowa (reformowana) w Warszawie. Jej geneza sięga 1806, gdy grupa zwolenników haskali, związanych od końca XVIII w. z synagogą Izaaka Flataua przy ul. Daniłowiczowskiej (zw. „niemiecką”), postanowiła ją utrzymać po śmierci założyciela. W 1843-1849 został wzniesiony, a potem rozszerzony, jej budynek w tymże miejscu. Od 1859 wygłaszano w niej kazania w języku polskim (por. Jastrow Markus), co stanowiło zamknięcie procesu polonizacji ugrupownia tzw. postępowców w Warszawie. W [więcej...]

[[tag]]
[[ searchIndexLetter ]]
szukasz
[[searchWord]]
[[parentCategories[0].categoryname]]
[[childCat.categoryname]]
[[childCat2.categoryname]]
Typ dokumentu:
[[docTypeName]]

haseł: [[resultNumer]]
haseł: BRAK
[[article.mainPhoto.description]]
Hasło:

[[article.title]]


WAŻNE DATY:
spis treści:
  1. [[paragraph.paragrTitle]]
  2. Przypisy
  3. Powiązane treści
  4. Bibliografia

tagi:
[[tag.value]],
[[category.categoryname]]
[ [[result.title.charAt(0).toUpperCase()]] ]
[[result.title]] [więcej...]
nie znaleziono wyników
nie znaleziono wyników dla zaczynających się od [[char]] lub
nie znaleziono wyników dla zaczynających się od cyfr
nie znaleziono wyników dla zapytania: "[[searchWord]]"
nie znaleziono wyników dla wybranego zestawu tagów
nie znaleziono wyników dla wybranych kategorii
i typu hasła [[docTypeName]]
[[article.title]]
[[article.shortVersion]]

[[$index + 1]]. [[paragraph.paragrTitle]]
[zwiń] [rozwiń]
[[photodescription]]
Przypisy
[zwiń] [rozwiń]
Powiązane treści
[zwiń] [rozwiń]
Bibliografia
[zwiń] [rozwiń]
Autor: [[article.author]]

Żydowska Agencja Telegraficzna (ŻAT)

Żydowska Agencja Telegraficzna (ŻAT)

Jidisze Telegrafen Agentur (jid.); Jewish Telegraphic Agency (JTA) (ang.) – agencja o międzynarodowym zasięgu, założona w 1917 w Holandii przez amerykańskiego dziennikarza, Jakuba Landaua (stojącego na jej czele do 1951), jako Żydowskie Biuro Korespondencyjne. Zajmowała się zbieraniem i rozpowszechnianiem wiadomości nt. wszelkich aspektów życia Żydów na świecie. Codzienne doniesienia przeznaczone były dla prasy oraz organizacji żydowskich i nieżydowskich. W 1919, przy współpracy M. Grossmana, zreorganizowano Biuro, tworząc JTA z siedzibą w Londynie, a od 1922 – w Nowym Jorku. W 1920-1939 JTA otworzyła oddziały w Nowym Jorku, Londynie, Paryżu, Berlinie, Jerozolimie i Warszawie (ŻAT). Były one niezależne organizacyjnie i finansowo od centrali. Po 1933 oddział berliński został przeniesiony najpierw do Pragi, a następnie do Paryża. Każdy oddział utrzymywał korespondentów w licznych miejscowościach, będących ośrodkami życia żydowskiego oraz w siedzibach organizacji międzynarodowych. Udało się także zorganizować sieć korespondentów, m.in. w: Moskwie, Kijowie, Charkowie, Kownie, Sztokholmie, Johannesburgu, Rzymie, Brnie, Buenos Aires i Kairze. W Jerozolimie wydawano codzienny biuletyn „Palestine Telegraphic Agency”. Przez wiele lat (1924-1968) naczelnym korespondentem JTA w Europie był Borys Smolar, który także pełnił funkcję redaktora nacz. biuletynu informacyjnego JTA. Agencja była dla międzynarodowej opinii publicznej ważnym źródłem informacji o antyżydowskiej polityce Niemiec od 1933, a w czasie II wojny światowej – o losie Żydów. Po reorganizacji w 1950, na jej czele stanęła niezależna rada dyrektorów. Początki warszawskiego oddziału ŻAT sięgają 1917, kiedy to M. Mozes założył Biuro Wiadomości Dziennikarskich. Zbierał informacje z prasy rosyjskiej, niemieckiej i austriackiej, tłumaczył je na język polski i jidysz, a następnie przygotowywał biuletyn, który drukował i rozdzielał wśród abonentów prasowych. Przypadkowe spotkanie w 1920 z Landauem zaowocowało założeniem przez Mozesa w Warszawie oficjalnego oddziału JTA, jako ŻAT (Al. Jerozolimskie 18). Mozes był zarówno kierownikiem Agencji, jak też korespondentem świat. JTA, akredytowanym przy Sejmie RP oraz MSZ. ŻAT miała swoich korespondentów we wszystkich miastach Polski, w mniejszych miejscowościach korzystała z usług redakcji lokalnej prasy. Na podstawie zbieranych informacji przygotowywano i wydawano w języku polskim i jidysz „Biuletyn Żydowskiej Agencji Telegraficznej”. Wersja w języku jidysz zawierała wiadomości o życiu żydowskim w Polsce dla zagranicy. Pilny serwis przekazywano codziennie telegraficznie, telefonicznie, a także drogą radiową do Londynu. W 1937 ŻAT zainicjowała przygotowywanie przeglądu prasy żyd. w Polsce dla użytku gazet nieżydowskich. ŻAT utrzymywał się ze świadczonych przez siebie usług agencyjnych. Prenumeratorzy jego serwisu zobowiązani byli do przekazywania wiadomości agencyjnych bez żadnych zmian, a tylko z własnymi nagłówkami. ŻAT był w Polsce jedynym źródłem informacji o Żydach rosyjskich i ukraińskich, natomiast centrala przesyłała do Warszawy informacje spoza Polski, w zamian za co otrzymywała serwis o życiu żydowskim w Polsce. ŻAT cieszyła się dużym prestiżem jako apolityczne i bezstronne źródło informacji. Działała w Warszawie do 4 IX 1939, a następnie w Wilnie do lata 1940. Tam nawiązano kontakt z korespondentem ŻAT w Kownie oraz w Londynie i Nowym Jorku. Wznowiono serwis zagraniczny drogą telegraficzną. ŻAT wznowiła działalność w Polsce w końcu 1944, najpierw w Lublinie, a następnie w Łodzi jako Żydowska Agencja Prasowa (ŻAP); wydawała własne biuletyny; działała do 1950.

Encyklopedia Getta Warszawy

Prezentujemy Polski Słownik Judaistyczny (PSJ) w nowej, odświeżonej formie.  

PSJ umożliwia szybki i wygodny dostęp do blisko czterech tysięcy haseł dotyczących kultury i historii Żydów polskich. Słownik przybliża użytkownikom takie zagadnienia jak religia, nauka, obyczaje, sztuka, polityka, życie codzienne i gospodarcze. Bardzo ważną i dużą część słownika stanowią biogramy najwybitniejszych przedstawicieli świata kultury żydowskiej oraz polsko-żydowskiej. PSJ stanowi idealny punkt wyjścia do dalszych poszukiwań i badan nad kulturą żydowską. Stanowi także przydatne narzędzie dla wszystkich zajmujących się działalnością edukacyjną i kulturalną.  

Polski Słownik Judaistyczny powstał jako praca zbiorowa pod. red. Zofii Borzymińskiej i Rafała Żebrowskiego. 

Projekt będzie stopniowo rozwijany we współpracy ze specjalistami i pracownikami Żydowskiego Instytutu Historycznego. Powstałe nowe hasła słownikowe zostaną zaktualizowane w oparciu o najnowsze badania i stan wiedzy. Wybrane zagadnienia zostaną uzupełnione o materiały wizualne oraz linki do plików źródłowych.  

Przypomnij

[[error]]

To pole jest wymagane.
Nazwa użytkownika musi mieć najwyżej 30 znaków.
Nazwa użytkownika musi mieć co najmniej 2 znaki.
[[error]]
To pole jest wymagane.
[[error]]
To pole jest wymagane.
Adresy różnią się od siebie.
To pole jest wymagane.
Hasło musi zawierać co najmniej 6 znaków, w tym małą literę, wielką literę oraz cyfrę.
To pole jest wymagane.
Hasła różnią się od siebie.
Rok urodzenia musi składać się z 4 cyfr.
Nieprawidłowy rok urodzenia
[[error]]

Pola oznaczone * są obowiązkowe. Klikając przycisk „załóż konto”, akceptujesz nasz Regulamin oraz potwierdzasz zapoznanie się z Zasadami dotyczącymi danych, w tym z Zasadami stosowania plików cookie.

Dziękujemy za założenie konta w portalu Delet. Aby w pełni korzystać z możliwości portalu, musisz aktywować konto. Na podany adres email został wysłany link aktywacyjny. Jeśli nie dostałeś linka aktywacyjnego, zobacz, co możesz zrobić w FAQ.

Twoje konto w portalu Delet nie jest jeszcze aktywne, kliknij w link aktywacyjny w przesłanym emailu (jeśli nie otrzymałeś maila aktywacyjnego w ciągu godziny, sprawdź folder spam) lub wyślij mail aktywacyjny ponownie. W razie problemów skontaktuj się z administratorem.

Zbyt wiele razy został wpisany niepoprawny mail lub hasło.
Kolejną próbę będzie można podjąć za 5 minut.

Twoje konto zostało aktywowane!

To pole jest wymagane.

Na twój podany przy rejestracji adres email zostanie przesłany link umożlwiający zmianę hasła.

To pole jest wymagane.
Hasło musi zawierać co najmniej 6 znaków, w tym małą literę, wielką literę oraz cyfrę.
To pole jest wymagane.
Hasła różnią się od siebie.

Twoje hasło zostało zmienione.

Nie udało się zmienić hasła.

[[error]]

Nowy zbiór

To pole jest wymagane.
Opis może mieć najwyżej 200 znaków.
Opis musi mieć co najmniej 2 znaki.
POL ENG

Pola oznaczone * są obowiązkowe.

[[infoContent]]